Τι είναι άραγε αυτό που έκανε κάποιους αρχαίους τάφους να λαξευτούν στην άκρη ενός γκρεμού, πάνω από τη θάλασσα, σε ένα από τα πιο επιβλητικά σημεία του Ακάμα;
Πάνω από τις Μαυρόμουττες, με το βλέμμα να αγκαλιάζει τον Αρναούτη και το ανοιχτό πέλαγος, σώζονται λαξευτοί τάφοι σε μια τοποθεσία που εντυπωσιάζει όχι μόνο για την αρχαιολογική της αξία, αλλά και για τη μοναδική φυσική της δύναμη.
Το σημείο δεν είναι τυχαίο. Όπως αναφέρει ο Χάρης Νικολάου, Λειτουργός Εσωτερικού Ελέγχου και Βιοποικιλότητας του Τμήματος Δασών, οι αρχαίοι σπάνια άφηναν τέτοιες επιλογές στην τύχη. Η θέση ενός τάφου είχε συχνά ιδιαίτερο συμβολισμό. Υψώματα με πανοραμική θέα, σημεία που ξεχώριζαν στο τοπίο και τόποι που προκαλούσαν δέος, αποτελούσαν επιλογές που συνέδεαν τη μνήμη των νεκρών με τη δύναμη της φύσης.
Στην περίπτωση των Μαυρόμουττων, οι λαξευτοί τάφοι βρίσκονται σε μια περιοχή δύσβατη και εντυπωσιακή, σχεδόν απρόσιτη. Μπροστά τους απλώνεται η άγρια ομορφιά του Ακάμα και το απέραντο γαλάζιο της θάλασσας, ενώ πίσω τους κυριαρχεί η σιωπή των αιώνων.
Δεν είναι δύσκολο, στέκοντας κανείς σε αυτό το σημείο, να νιώσει ότι οι τάφοι αυτοί δεν ήταν απλώς χώροι ταφής. Ήταν μέρος ενός ευρύτερου τοπίου μνήμης, σε έναν χώρο που μοιάζει να βρίσκεται ανάμεσα στη γη, τη θάλασσα και τον ουρανό.
Σύμφωνα με αναφορές, οι τάφοι αυτοί έχουν συνδεθεί από κάποιους με ναυτικούς, ενώ άλλες εκτιμήσεις κάνουν λόγο για χώρους ταφής επιφανών ανθρώπων της τότε εποχής. Ωστόσο, όπως συμβαίνει δυστυχώς και με πολλά άλλα αρχαιολογικά στοιχεία του Ακάμα, οι τάφοι έχουν συληθεί, με αποτέλεσμα να χαθεί μαζί με τα ευρήματα και ένα σημαντικό μέρος της ταυτότητάς τους.
Η απώλεια αυτή καθιστά ακόμη πιο δύσκολη την πλήρη κατανόηση της ιστορίας τους. Εκείνο όμως που παραμένει είναι η δύναμη του ίδιου του τόπου. Η επιλογή της θέσης, η λαξευμένη πέτρα, το απότομο ανάγλυφο και η θέα προς το πέλαγος δημιουργούν ένα σύνολο που μαρτυρεί τη βαθιά σχέση του ανθρώπου με τη φύση, τη μνήμη και τον θάνατο.
Οι λαξευτοί τάφοι στις Μαυρόμουττες αποτελούν ένα σχεδόν άγνωστο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς του Ακάμα. Κρυμμένοι σε ένα από τα πιο εντυπωσιακά φυσικά τοπία της Κύπρου, υπενθυμίζουν ότι ο Ακάμας δεν είναι μόνο ένας τόπος μοναδικής βιοποικιλότητας και φυσικού κάλλους, αλλά και ένας χώρος βαθιάς ιστορικής και αρχαιολογικής μνήμης.
Είναι ένα σημείο που αξίζει να καταγραφεί, να προστατευθεί και να αναδειχθεί, όχι μόνο ως αρχαιολογικό κατάλοιπο, αλλά ως μαρτυρία της διαχρονικής ανθρώπινης ανάγκης να αφήνει το αποτύπωμά της σε τόπους που προκαλούν δέος.
Πηγή: Χάρης Νικολάου*/Facebook
*Λειτουργός Εσωτερικού Ελέγχου και Βιοπικοιλότητας
