Ένας από τους λιγότερο γνωστούς, αλλά ιδιαίτερα συνδεδεμένους με την ιστορία και τη θρησκευτική παράδοση της επαρχίας Πάφου Αγίους, είναι ο Άγιος Σώζων ο Κύπριος, η μνήμη του οποίου τιμάται κάθε χρόνο στις 7 Σεπτεμβρίου.
Η ιστορία του Αγίου μάς μεταφέρει αιώνες πίσω, στην περίοδο των αραβικών επιδρομών στην Κύπρο, ενώ μέχρι σήμερα στην περιοχή της Ασπρογιάς σώζονται τόποι που η παράδοση συνδέει άμεσα με το μαρτύριό του.
Ο νεαρός βοσκός που μαρτύρησε στην Πάφο
Σύμφωνα με την παράδοση που καταγράφει ο μεσαιωνικός χρονικογράφος Λεόντιος Μαχαιράς, ο Σώζων ήταν νεαρός βοσκός από το Πλακουντούδιν, μεσαιωνικό οικισμό κοντά στη σημερινή Ασπρογιά της επαρχίας Πάφου.
Κατά τη διάρκεια αραβικής επιδρομής τον 7ο αιώνα, ο νεαρός Σώζων καταδιώχθηκε από τους επιδρομείς. Η παράδοση αναφέρει μάλιστα ότι κρατούσε δοχείο με γάλα, το οποίο έσπασε κατά την καταδίωξη.
Προσπαθώντας να σωθεί, κατέφυγε σε σπήλαιο όπου είχαν βρει καταφύγιο και άλλα παιδιά. Οι διώκτες τους έφθασαν μέχρι εκεί και, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, έβαλαν φωτιά στο σπήλαιο, με αποτέλεσμα ο Σώζων και οι υπόλοιποι ανώνυμοι παιδομάρτυρες να βρουν μαρτυρικό θάνατο.
Ο «Σπήλιος τ’ Αη Σώζοντα»
Το εντυπωσιακό είναι ότι ο τόπος που συνδέεται με την παράδοση του Αγίου εξακολουθεί να υπάρχει.
Κοντά στην Ασπρογιά βρίσκεται το σπήλαιο που είναι γνωστό ως «Σπήλιος τ’ Αη Σώζοντα». Η Ιερά Μητρόπολη Πάφου αναφέρει ότι σώζεται το σπήλαιο όπου μαρτύρησε ο Άγιος μαζί με τους άλλους παιδομάρτυρες, καθώς και θεμέλια του παλαιού ερειπωμένου ναού.
Με τον χώρο συνδέεται επίσης παράδοση για αγίασμα, στο οποίο οι κάτοικοι απέδιδαν θεραπευτικές ιδιότητες, ιδιαίτερα για δερματικές παθήσεις. Πρόκειται βεβαίως για στοιχεία της τοπικής θρησκευτικής παράδοσης και όχι για ιατρικά τεκμηριωμένους ισχυρισμούς.
Το ξωκλήσι που ξαναζωντάνεψε
Η μνήμη του Αγίου απέκτησε τα τελευταία χρόνια και πάλι έναν ιδιαίτερο τόπο λατρείας στην περιοχή.
Στην Ασπρογιά βρίσκεται το παρεκκλήσι του Αγίου Σώζοντα, το οποίο αποκαταστάθηκε χάρη σε εθελοντική εργασία πιστών της επαρχίας Πάφου και με πρωτοβουλία του εκπαιδευτικού Νίκου Όψιμου.
Τα θυρανοίξια του αναστηλωμένου παρεκκλησίου πραγματοποιήθηκαν τον Σεπτέμβριο του 2021 από τον τότε Μητροπολίτη Πάφου και σημερινό Αρχιεπίσκοπο Κύπρου Γεώργιο, ο οποίος είχε συνδράμει στην προσπάθεια αποκατάστασής του.
Έτσι, ένας τόπος που για χρόνια παρέμενε ερειπωμένος επέστρεψε στη θρησκευτική ζωή της περιοχής και είναι σήμερα διαθέσιμος στους πιστούς που θέλουν να τιμήσουν τον τοπικό παιδομάρτυρα της Πάφου.
Ένας Άγιος βαθιά δεμένος με την Πάφο
Η περίπτωση του Αγίου Σώζοντα παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον, ακριβώς επειδή πρόκειται για έναν Άγιο του οποίου η μνήμη διατηρήθηκε κυρίως μέσα από την τοπική παράδοση της Πάφου, τις αναφορές του Λεόντιου Μαχαιρά και τους χώρους που συνδέθηκαν με το μαρτύριό του.
Ακόμη και σήμερα, αιώνες αργότερα, στην Ασπρογιά παραμένουν το σπήλαιο, τα κατάλοιπα του παλαιότερου ναού και το αναστηλωμένο παρεκκλήσι, κρατώντας ζωντανή μια άγνωστη σε πολλούς σελίδα της θρησκευτικής ιστορίας της επαρχίας μας.
Η μνήμη του Αγίου Σώζοντα του Κυπρίου τιμάται στις 7 Σεπτεμβρίου.
Διαβάστε επίσης: Άγιος Σώζοντας: Ένα θαυματουργό εκκλησάκι στην Ασπρογιά της Πάφου
