Πάφοσ – [13.05.2026] – – [07.05.2026] – Η κοινοπραξία του έργου GreenMove ολοκλήρωσε με ιδιαίτερη επιτυχία την 6η και τελική διακρατική της συνάντηση στο Βαλόνγκο της Πορτογαλίας, η οποία πραγματοποιήθηκε από τις 3 έως τις 6 Μαΐου 2026. Η συνάντηση συγκέντρωσε 17 εταίρους από 16 ευρωπαϊκές χώρες, με κοινό στόχο την προώθηση μιας βιώσιμης, συμπεριληπτικής και έμφυλα ισότιμης προσέγγισης στην κινητικότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η τελική αυτή συνάντηση αποτέλεσε το επιστέγασμα μιας διετούς συνεργασίας, κατά τη διάρκεια της οποίας το δίκτυο GreenMove εξελίχθηκε σε μια δυναμική και διαρκή ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για την ενίσχυση της κλιματικής δημοκρατίας, της πράσινης μετάβασης και της ενεργού συμμετοχής των πολιτών.
Ημέρα 1η – Γνωριμία με το βιώσιμο και ανθεκτικό μοντέλο του Βαλόνγκο
Οι συμμετέχοντες έφτασαν στο Βαλόνγκο, έναν σύγχρονο και ιδιαίτερα οργανωμένο δήμο της Πορτογαλίας, που βρίσκεται σε μικρή απόσταση από το πολυσύχναστο Πόρτο, διατηρώντας ωστόσο έναν αξιοσημείωτα ήρεμο, καθαρό και ποιοτικό αστικό χαρακτήρα.Η πρώτη ημέρα ήταν αφιερωμένη στη γνωριμία με το τοπικό κοινωνικό και περιβαλλοντικό οικοσύστημα της περιοχής, μέσα από πολιτιστικές επισκέψεις σε σημεία ιστορικού και κοινοτικού ενδιαφέροντος, χώρους πρασίνου και δημόσιες υποδομές. Οι εκπρόσωποι των εταίρων είχαν την ευκαιρία να διαπιστώσουν από κοντά πώς ο Δήμος Βαλόνγκο έχει καταφέρει να διαμορφώσει ένα βιώσιμο και ανθεκτικό αστικό περιβάλλον, το οποίο δίνει έμφαση στην ποιότητα ζωής των πολιτών, στη λειτουργικότητα των δημόσιων χώρων και στη σύνδεση με τις ευρωπαϊκές αξίες και πρακτικές βιώσιμης ανάπτυξης.Η ημέρα συνέπεσε με τους εορτασμούς της Ημέρας της Μητέρας στην Πορτογαλία, γεγονός που προσέδωσε στη συνάντηση μια ιδιαίτερα θερμή και ανθρώπινη ατμόσφαιρα, ενισχύοντας περαιτέρω το πνεύμα συνεργασίας και διαπολιτισμικής ανταλλαγής μεταξύ των συμμετεχόντων.
2η Ημέρα – Ενδυνάμωση των γυναικών, διαγενεακή σύνδεση και η επιστήμη των πολιτών στην πράξη.
Η δεύτερη ημέρα της συνάντησης ξεκίνησε με την ιδιαίτερα ουσιαστική και εμπνευσμένη παρέμβαση του Δημάρχου Βαλόνγκο, κ. Πάουλο Εστέβες Φερέιρα, ο οποίος επανέλαβε τη σταθερή δέσμευση του Δήμου στην προώθηση της κοινωνικής καινοτομίας, της ανθεκτικότητας και της συμμετοχικής διακυβέρνησης. Κεντρικός άξονας των εργασιών αποτέλεσε η θεματική: «Ενδυνάμωση των γυναικών στις ορεινές περιοχές μέσω της βιώσιμης κινητικότητας και της ισότητας των φύλων», η οποία αναπτύχθηκε μέσα από μια σειρά ουσιαστικών παρουσιάσεων και ανταλλαγών καλών πρακτικών μεταξύ των εταίρων. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκέντρωσε η παρουσίαση του Τμήματος Κοινωνικής Καινοτομίας του Δήμου Βαλόνγκο, το οποίο ανέδειξε ένα ολοκληρωμένο μοντέλο κοινωνικής παρέμβασης και συμμετοχής, το οποίο κρίθηκε από τους εταίρους ως ιδιαίτερα καινοτόμο και με σημαντικές δυνατότητες αναπαραγωγής σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Μεταξύ των σημαντικότερων καλών πρακτικών που παρουσιάστηκαν συγκαταλέγονται:
- Η ενδυνάμωση ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, συμπεριλαμβανομένων των κοινοτήτων Ρομά, μέσω δράσεων κινητικότητας, κοινωνικής ένταξης και συμμετοχικής εκπαίδευσης.
- Η γεφύρωση του διαγενεακού χάσματος μέσα από καινοτόμα ψηφιακά εργαλεία και πρωτοβουλίες, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το πρόγραμμα «YouTubeTrainers», στο πλαίσιο του οποίου νέοι εκπαιδεύουν ηλικιωμένους, ευάλωτες ομάδες και μειονότητες σε ψηφιακές δεξιότητες και σύγχρονα μέσα επικοινωνίας.
- Η ανάπτυξη ενός μοναδικού συνδυασμού δράσεων που απευθύνονται τόσο στη νεολαία όσο και στα άτομα τρίτης ηλικίας, ενισχύοντας τη διαγενεακή αλληλεγγύη, τη συνεργασία και τη μεταφορά γνώσης μεταξύ διαφορετικών ηλικιακών ομάδων.
Η προσέγγιση αυτή, βασισμένη στις αρχές της επιστήμης των πολιτών (citizen science), ανέδειξε με ιδιαίτερα παραστατικό τρόπο πώς τα τοπικά οικοσυστήματα μπορούν να λειτουργήσουν ως πυρήνες καινοτομίας και κοινωνικής συνοχής, δημιουργώντας βιώσιμες και επεκτάσιμες λύσεις για ορισμένες από τις σημαντικότερες κοινωνικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρώπη στον τομέα της κινητικότητας και της κοινωνικής ένταξης.
3η Ημέρα – Η Καθολική Σχεδίαση αναδεικνύεται ως διαρκής παρακαταθήκη του GreenMove
Η τρίτη και τελευταία ημέρα της συνάντησης σηματοδότησε μία από τις σημαντικότερες στιγμές του έργου GreenMove, καθώς ο Δήμος Φάνο παρουσίασε μια ιδιαίτερα καινοτόμο και οραματική προσέγγιση γύρω από την έννοια της Καθολικής Σχεδίασης (Universal Design) ή αλλιώς του «Σχεδιασμού για Όλους». Η προσέγγιση αυτή προωθεί ένα νέο μοντέλο αστικού και χωρικού σχεδιασμού, το οποίο διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση και συμμετοχή όλων των πολιτών, ανεξαρτήτως ηλικίας, φύλου, φυσικών δυνατοτήτων ή κοινωνικών συνθηκών, υπερβαίνοντας την παραδοσιακή αντίληψη της προσβασιμότητας που περιορίζεται αποκλειστικά στα φυσικά εμπόδια.
Κατά τη διάρκεια της παρουσίασης αναδείχθηκαν βασικές αρχές και πρακτικές, όπως:
- Ο σχεδιασμός δημόσιων επενδύσεων και υποδομών με γνώμονα τις ανάγκες όλων των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία, των οικογενειών με παιδικά καροτσάκια, των γυναικών με μικρά παιδιά, καθώς και των παιδιών που χρειάζονται ασφαλείς και προσβάσιμους δημόσιους χώρους παιχνιδιού και κοινωνικοποίησης.
- Η αναγνώριση ότι κάθε ομάδα χρηστών βιώνει διαφορετικά τον δημόσιο χώρο και τις υποδομές κινητικότητας. Για παράδειγμα, μία μητέρα με παιδικό καροτσάκι αντιμετωπίζει εντελώς διαφορετικές προκλήσεις κατά τη μετακίνησή της σε σχέση με έναν μέσο χρήστη. Ως εκ τούτου, ο συνεχής διάλογος με τους ίδιους τους πολίτες και τους τελικούς χρήστες θεωρείται καθοριστικός για τον ουσιαστικό σχεδιασμό χωρίς αποκλεισμούς.
- Η επένδυση σε εκπαιδευτικές δράσεις και διαδικασίες συν-σχεδιασμού (co-creation), οι οποίες φέρνουν σε επαφή άτομα που βιώνουν προκλήσεις προσβασιμότητας με επαγγελματίες που σχεδιάζουν δημόσιους και ιδιωτικούς χώρους. Μέσα από αυτή τη συνεργατική διαδικασία, η άρση των κοινωνικών και χωρικών φραγμών μετατρέπεται σε έναν απτό και κοινά αποδεκτό στόχο.
Ο Δήμος Φάνο υπογράμμισε επίσης τη σημασία της συνεργασίας και της δημιουργίας συνεργειών μεταξύ ευρωπαϊκών έργων και πρωτοβουλιών που χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, αναδεικνύοντας την ανάγκη για κοινές ευρωπαϊκές προσεγγίσεις στον βιώσιμο και συμπεριληπτικό σχεδιασμό. Στο πλαίσιο αυτό, οι εταίροι της κοινοπραξίας συμφώνησαν ομόφωνα να υιοθετήσουν την Καθολική Σχεδίαση ως μία από τις βασικές παρακαταθήκες και στρατηγικές κατευθύνσεις του GreenMove. Η απόφαση αυτή αποτελεί ένα ισχυρό μήνυμα υπέρ ενός ανθρωποκεντρικού, βιώσιμου και χωρίς αποκλεισμούς μοντέλου κινητικότητας, το οποίο φιλοδοξεί να επηρεάσει θετικά τον σχεδιασμό των ευρωπαϊκών πόλεων και κοινοτήτων τα επόμενα χρόνια.
Πολιτιστικός εορτασμός: ιστορία, χορός και τοπικές γαστρονομικές παραδόσεις
Παράλληλα με τις εργασίες της συνάντησης, οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν σε βάθος τον πολιτιστικό πλούτο του Βαλόνγκο και της ευρύτερης περιοχής του Πόρτο, μέσα από μια σειρά βιωματικών δράσεων που ανέδειξαν την τοπική ιστορία, τις παραδόσεις και τη σημασία της διαγενεακής συμμετοχής στον πολιτισμό.
Μεταξύ των σημαντικότερων πολιτιστικών δραστηριοτήτων ξεχώρισαν:
- Η επίσκεψη στην Quinta das Arcas, ένα από τα πλέον αναγνωρισμένα οινοποιεία της περιοχής, όπου οι συμμετέχοντες είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν την τοπική οινική παράδοση και τις βιώσιμες πρακτικές παραγωγής. Η εμπειρία πλαισιώθηκε από παραδοσιακούς χορούς που παρουσίασε η Ακαδημία Χορού Ηλικιωμένων του Βαλόνγκο, στέλνοντας ένα ισχυρό μήνυμα ενεργού γήρανσης, πολιτιστικής συμμετοχής και κοινωνικής συνοχής. Η παρουσία των ηλικιωμένων χορευτών ανέδειξε με τον πιο αυθεντικό τρόπο ότι η ηλικία δεν αποτελεί εμπόδιο στη δημιουργικότητα, την έκφραση και τη διατήρηση της πολιτιστικής ταυτότητας.
- Η επίσκεψη στο Oficina da Regueifa e do Biscoito, το παραδοσιακό Μουσείο Αρτοποιίας του Βαλόνγκο, όπου εκπρόσωποι από 16 ευρωπαϊκές χώρες συμμετείχαν σε ένα διαδραστικό εργαστήριο παρασκευής τοπικών προϊόντων.
Με την ολοκλήρωση της τελικής συνάντησης στο Βαλόνγκο, η κοινοπραξία του GreenMove επιβεβαίωσε τη δέσμευσή της για τη δημιουργία μιας μακροπρόθεσμης ευρωπαϊκής παρακαταθήκης στον τομέα της βιώσιμης και χωρίς αποκλεισμούς κινητικότητας.
Συγκεκριμένα, οι εταίροι:
- Ολοκλήρωσαν το έκτο και τελευταίο κεφάλαιο του Διαδραστικού Οδηγού Βιώσιμης Διαβίωσης (GISLG), με θεματική εστίαση στην ισότητα των φύλων, την κοινωνική ένταξη και τις ανάγκες των ορεινών και απομακρυσμένων περιοχών.
- Ανέδειξαν την Ψηφιακή Εργαλειοθήκη GreenMove ως έναν μόνιμο, ανοικτής πρόσβασης ευρωπαϊκό πόρο, διαθέσιμο για πολίτες, φορείς και δημόσιες αρχές που επιθυμούν να ενισχύσουν βιώσιμες πρακτικές κινητικότητας και συμμετοχικού σχεδιασμού.
- Υιοθέτησαν επίσημα την αρχή της Καθολικής Σχεδίασης (Universal Design) ως βασικό άξονα για τον σχεδιασμό πολιτικών και υποδομών κινητικότητας χωρίς αποκλεισμούς, με επίκεντρο τον άνθρωπο και τις διαφορετικές ανάγκες των πολιτών.
- Προχώρησαν στην καθιέρωση της Ευρωπαϊκής Ημέρας Βιώσιμης Κινητικότητας, η οποία θα τιμάται κάθε χρόνο στις 9 Μαΐου. Η πρωτοβουλία αυτή δεν αποτελεί απλώς έναν συμβολικό εορτασμό, αλλά ένα ουσιαστικό κάλεσμα για δράση προς πολίτες, τοπικές αρχές και ευρωπαϊκές κοινότητες.
Από τα ορεινά τοπία του Βαλόνγκο έως τις ακτές της Κέρκυρας, το GreenMove μεταφέρει ένα κοινό ευρωπαϊκό μήνυμα: ότι η κινητικότητα αποτελεί θεμελιώδες κοινωνικό δικαίωμα και ότι οι πράσινες, προσβάσιμες και χωρίς αποκλεισμούς μεταφορές αποτελούν βασικό πυλώνα μιας δημοκρατικής, ανθεκτικής και ενωμένης Ευρώπης. Η 9η Μαΐου θα αποτελεί πλέον μια διαρκή υπενθύμιση ότι η βιώσιμη μετάβαση και η κοινωνική συνοχή μπορούν να επιτευχθούν μόνο μέσα από τη συνεργασία, τη συμμετοχή και τη συλλογική ευρωπαϊκή δράση. Όπως δήλωσε ο συντονιστής της κοινοπραξίας: «Αυτό που δημιουργήσαμε στο πλαίσιο του GreenMove δεν είναι απλώς ένα σύνολο εργαλείων – είναι ένα κίνημα. Από τις ακτές της Κέρκυρας μέχρι τα βουνά του Βαλόνγκο, αποδείξαμε ότι οι πολίτες, οι δήμοι και οι αξίες της ΕΕ μπορούν να χτίσουν από κοινού μια πιο χωρίς αποκλεισμούς, βιώσιμη και δημοκρατική Ευρώπη».-Αρχή φόρμας
Σχετικά με τo GreenMove
Χρηματοδοτούμενο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας CERV-2024-Network of Towns, το GreenMove είναι ένα πρωτοποριακό έργο αφιερωμένο στην προστασία, την προώθηση και την ευαισθητοποίηση σχετικά με τις αγροτικές και νησιωτικές περιοχές μέσω της βιώσιμης κινητικότητας. Η κοινοπραξία των 17 εταίρων από 16 χώρες εργάστηκε επί δύο χρόνια με στόχο τη θεσμοθέτηση της συμμετοχής των πολιτών, την ενσωμάτωση των θεμελιωδών δικαιωμάτων στον σχεδιασμό των μεταφορών και τη δημιουργία ενός μόνιμου ευρωπαϊκού δικτύου για την κλιματική δημοκρατία.
Website: https://greenmove.site
Επικοινωνία για τα ΜΜΕ
Σελίδα προγράμαμτος: www.greenmove.site
Επικοινωνία GreenMove: Chris Mammides / [email protected]
