Είναι γνωστό από αρχαιοτάτων χρόνων η σχέση του περιβάλλοντος και της υγείας των πολιτών. Ο πατέρας της Ιατρικής, ο Ιπποκράτης, με το σύγγραμμα «περί ανέμων υδάτων και τόπων» ανέλυε από πολύ νωρίς τους τρόπους επίδρασης των ατμοσφαιρικών ρύπων και μεταβολών στον άνθρωπό, καθώς και τις σοβαρές ασθένειες τις οποίες προκαλούν.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας μάλιστα υπολογίζει ότι παγκοσμίως έως το 2050 οι θάνατοι από την κλιματική αλλαγή θα ξεπεράσουν τους 250000 ετησίως ενώ κάθε χρόνο αναφέρονται 38000 θάνατοι στην τρίτη ηλικία στα πλαίσια του φαινομένου υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πνευμονολογική Εταιρεία η ατμοσφαιρική ρύπανση, η κλιματική αλλαγή, οι απότομες θερμοκρασιακές αλλαγές, οι διακυμάνσεις υγρασίας και οι αερομεταφορές αλλεργιογόνων αποτελούν τους κυριότερους εκλυτικούς παράγοντες αύξησης των ποσοστών εμφάνισης παροξύνσεων βρογχικού άσθματος και χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας. Ιδιαίτερα μάλιστα όταν πέφτει η θερμοκρασία και μειώνεται η υγρασία στο περιβάλλον, δημιουργούνται άριστες συνθήκες πολλαπλασιασμού των ιών και των βακτηρίων.
Το κρύο δεν προκαλεί γρίπη ή αλλεργίες, αλλά ευνοεί τον αποικισμό μικροοργανισμών με αποτέλεσμα οι χαμηλές θερμοκρασίες, καθώς και ο ξηρός αέρας να αυξάνουν τον κίνδυνο προσβολής από ρινοϊούς, μια από τις κύριες αιτίες του κρυολογήματος. Ωστόσο, δεν είναι αλήθεια ότι δεν υπάρχουν ιοί κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Αυτό που συμβαίνει είναι ότι το θερμό κλίμα και η υψηλότερη υγρασία επιβραδύνουν την πρόσβασή τους στο αναπνευστικό σύστημα. Αυτό ελαχιστοποιεί τις πιθανότητες εξάπλωσής τους. Για τον λόγο αυτό δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η συχνότητα εμφάνισης λοιμώξεων του αναπνευστικού καθώς και παροξύνσεων των χρόνιων πνευμονοπαθειών είναι μεγαλύτερη στους χειμερινούς μήνες.
Η αλλαγή στην εποχή φέρνει επίσης αλλαγές στην περιεκτικότητα σε αέρα σωματιδίων σκόνης, σπορίων, μούχλας και γύρης. Υπάρχουν αυξήσεις στην ατμοσφαιρική ρύπανση, το νέφος και τον καπνό που συνοδεύουν τις εποχιακές αλλαγές και είναι ιδιαίτερα επιβλαβές σε άτομα με χρόνιες πνευμονοπάθειες όπως άσθμα, χρόνια βρογχίτιδα και ΧΑΠ.
Η εισπνοή κρύου αέρα, ο οποίος είναι επίσης ξηρός, προκαλεί εκτός από αίσθημα κρύου, αυξημένη παραγωγή βλέννας και βρογχόσπασμο. Οι ασθενείς συχνά αναφέρουν αίσθημα δύσπνοιας, βήχα, παραγωγή βλέννας ή αίσθημα σφιξίματος ή καψίματος ή πόνο στο στήθος.
Όλες αυτές οι εκθέσεις μπορούν να προκαλέσουν εποχιακές αλλεργίες, άσθμα, λοιμώξεις του κατώτερου αναπνευστικού συστήματος και επιδείνωση των συμπτωμάτων των χρόνιων πνευμονοπαθειών.
Τα προβλήματα εντοπίζονται περισσότερο στους ηλικιωμένους, στα μικρά παιδιά , σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς και σε άτομα που πάσχουν από χρόνιες παθήσεις.
Συνεπώς αποτελεί σημαντικό ζήτημα η προστασία του γενικού πληθυσμού κατά τη διάρκεια αυτών των περιόδων.
Οι ασθενείς με άσθμα, ΧΑΠ και άλλες χρόνιες πνευμονοπάθειες πρέπει να είναι ακόμη πιο προσεκτικοί, και να διατηρούν ένα υψηλό επίπεδο αναπνευστικής υγείας. Είναι πολύ σημαντικό οι αναπνευστικοί ασθενείς να παραμένουν σε κλειστούς αλλά καλά αεριζόμενους χώρους, να αποφεύγουν τις άσκοπες μετακινήσεις, και την έκθεση σε σκόνες, καπνούς και άλλους ρύπους.
Η επαρκής πρόσληψη υγρών, πράσινων λαχανικών και φρούτων από την διατροφή , η ένταξη της άσκησης στην καθημερινότητα καθώς και ο εμβολιασμός ευπαθών ομάδων και ασθενών άνω των 65 ετών με υποκείμενα νοσήματα είναι καλές πρακτικές πρόληψης και προστασίας σε συνδυασμό πάντα με τις ιατρικές συμβουλές ενός πνευμονολόγου. Η παράλειψη της τακτικής αξιολόγησης των ασθενών υψηλού κινδύνου από τους Πνευμονολόγους οδηγεί σε σημαντική καθυστέρηση της έγκαιρης αντιμετώπισης η οποία με την σειρά της δύναται να οδηγήσει σε επιβάρυνση της υγείας και σε μη αντιστρεπτή βλάβη.
Έχει διαχρονική αξία το ρητό του Ιπποκράτη «κάλλιο προλαμβάνειν παρά θεραπεύειν » ρητό που έχει ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση των ασθενών με αναπνευστικά προβλήματα.
