Της Νικολέττας Κωνσταντίνου– Βουλεύτριας ΔΗΣΥ Παφου
Υπάρχουν δημόσια έργα των οποίων η καθυστέρηση μπορεί να εξηγηθεί από έκτακτες συνθήκες, σύνθετα τεχνικά προβλήματα ή νέες ανάγκες που προέκυψαν στην πορεία. Υπάρχουν, όμως, και έργα για τα οποία η ίδια η διάρκεια της διαδικασίας καθίσταται πλέον μέρος του προβλήματος.
Ο δρόμος Τάφοι των Βασιλέων προς την Πέγεια είναι μία τέτοια περίπτωση.
Ο φάκελος του έργου διατρέχει, με διαφορετικές μορφές και διαφορετικά στάδια ωρίμανσης, πέντε διαδοχικές Προεδρίες: Γλαύκου Κληρίδη, Τάσσου Παπαδόπουλου, Δημήτρη Χριστόφια, Νίκου Αναστασιάδη και σήμερα Νίκου Χριστοδουλίδη.
Δεν θα ήταν ιστορικά ακριβές να αποδώσουμε σε καθέναν από τους πέντε Προέδρους προσωπικά την ίδια εξαγγελία. Είναι, όμως, απολύτως ακριβές ότι επί δεκαετίες ο συγκεκριμένος οδικός άξονας εμφανίζεται στον κρατικό πολεοδομικό σχεδιασμό, σε μελέτες, σε επίσημα έγγραφα, σε κυβερνητικούς προγραμματισμούς και επανειλημμένα σε δημόσιες διαβεβαιώσεις περί προώθησής του.
Και αυτό είναι ακριβώς που καθιστά τη σημερινή εκκρεμότητα δύσκολο να δικαιολογηθεί.
Η αφετηρία βρίσκεται ήδη στη δεκαετία του 1990. Το Τοπικό Σχέδιο της ευρύτερης περιοχής Πάφου συντάχθηκε το 1992 και οριστικοποιήθηκε το 1994, σε μια περίοδο κατά την οποία η ταχεία οικιστική και τουριστική ανάπτυξη της δυτικής Πάφου είχε ήδη καταστήσει εμφανή την ανάγκη μακροπρόθεσμου οδικού σχεδιασμού.
Μέχρι τον Μάρτιο του 2003, το κύριο οδικό δίκτυο της περιοχής είχε ήδη αποτυπωθεί στον πολεοδομικό σχεδιασμό, με τον άξονα προς την Πέγεια να αποτελεί μέρος της ευρύτερης κυκλοφοριακής οργάνωσης της Πάφου. Η σχετική χαρτογράφηση του Τοπικού Σχεδίου του 2003 καταγράφεται και σε μεταγενέστερη στρατηγική περιβαλλοντική μελέτη.
Ακολούθησε η περίοδος Τάσσου Παπαδόπουλου. Το Τοπικό Σχέδιο Πάφου του 2006, το οποίο εγκρίθηκε μετά την αναθεώρηση του σχεδίου του 2003, διατήρησε και εξέλιξε τον σχεδιασμό του κύριου οδικού δικτύου της περιοχής.
Επί Δημήτρη Χριστόφια τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο συγκεκριμένα. Στην Ετήσια Έκθεση του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως για το 2010 περιλαμβάνεται ρητά μεταξύ των έργων η «Διεύρυνση / Βελτίωση του Παραλιακού Δρόμου Χλώρακας–Λέμπας–Κισσόνεργας».
Έναν χρόνο αργότερα, το τροποποιημένο Τοπικό Σχέδιο Πάφου δεν αφήνει περιθώριο αμφιβολίας για τη συνέχεια του σχεδιασμού. Προβλέπει διεύρυνση και βελτίωση της Λεωφόρου Τάφων των Βασιλέων και, σε δεύτερη φάση, την επέκταση βορειότερα μέσω Χλώρακας, Λέμπας και Κισσόνεργας.
Άρα, ήδη πριν από δεκαπέντε χρόνια, η επέκταση δεν ήταν μία αόριστη πολιτική ιδέα. Ήταν αποτυπωμένη πολεοδομική κατεύθυνση.
Στην Προεδρία Νίκου Αναστασιάδη ο σχεδιασμός συνεχίστηκε. Η Ετήσια Έκθεση του Τμήματος Πολεοδομίας για το 2014 επαναφέρει και πάλι τη διεύρυνση και βελτίωση του παραλιακού δρόμου Χλώρακας–Λέμπας–Κισσόνεργας μεταξύ των έργων που προωθούνταν.
Το 2017 παραδόθηκε και εγκαινιάστηκε η αναβαθμισμένη Λεωφόρος Τάφων των Βασιλέων εντός της Πάφου. Ήταν ένα σημαντικό έργο, αλλά δεν αποτελούσε την ολοκλήρωση του βόρειου άξονα προς τον Κόλπο των Κοραλλίων.
Το 2022 ήρθε ακόμη ένα ουσιαστικό βήμα. Η Περιβαλλοντική Αρχή εξέδωσε Αιτιολογημένη Διαπίστωση για τον «Παραλιακό δρόμο Χλώρακας–Λέμπας–Κισσόνεργας – Προέκταση Λεωφόρου Τάφοι των Βασιλέων». Το επίσημο έγγραφο περιγράφει έναν άξονα που συνδέει την Πάφο με την Πέγεια και ειδικότερα με την τουριστική περιοχή του Κόλπου των Κοραλλίων.
Και φτάνουμε στη σημερινή Προεδρία.
Το 2023, το Τμήμα Δημοσίων Έργων προκήρυξε πλέον συγκεκριμένο διαγωνισμό για την παροχή υπηρεσιών μελέτης της επέκτασης της Λεωφόρου Τάφων των Βασιλέων, μέσω Χλώρακας, Λέμπας και Κισσόνεργας, μέχρι πριν από τον κυκλικό κόμβο του Κόλπου των Κοραλλίων στην Πέγεια. Η επίσημη περιγραφή αφορά περίπου 8 χιλιόμετρα κύριου οδικού άξονα και 2,5 χιλιόμετρα δευτερεύοντος οδικού δικτύου.
Τον Σεπτέμβριο του 2024, ύστερα από σύσκεψη αρμόδιων υπηρεσιών και μελετητών, δηλωνόταν δημοσίως ότι το έργο εισέρχεται πλέον σε «τροχιά υλοποίησης».
Τον Οκτώβριο του 2025, μετά από σύσκεψη στο Υπουργείο Μεταφορών, η δημόσια ενημέρωση ήταν ακόμη πιο σαφής: όλα τα εμπλεκόμενα τμήματα είχαν δηλώσει έτοιμα και η προοπτική ήταν να βγει το έργο σε προσφορές στις αρχές του 2026.
Ακολούθησαν διαβεβαιώσεις ότι η προκήρυξη αναμενόταν στο πρώτο εξάμηνο του 2026, με στόχο οι εργασίες να αρχίσουν προς το τέλος του έτους.
Και κάπου εδώ δημιουργείται το εύλογο ερώτημα.
Πώς ένα έργο που πέρασε από πολεοδομικό σχεδιασμό, περιβαλλοντική διαδικασία, ρυθμιστικά σχέδια, διαγωνισμό για μελετητικές υπηρεσίες, αλλεπάλληλες συσκέψεις και δημόσια χρονοδιαγράμματα για προκήρυξη, βρίσκεται τον Σεπτέμβριο του 2026 αντιμέτωπο με δημόσιες αναφορές για νέα μελέτη βιωσιμότητας;
Το ερώτημα δεν τίθεται για να αμφισβητηθεί η ανάγκη οικονομικής και τεχνικής τεκμηρίωσης ενός έργου. Κάθε δημόσια επένδυση οφείλει να πληροί αυστηρά κριτήρια βιωσιμότητας, ασφάλειας και ορθολογικής αξιοποίησης των δημόσιων πόρων.
Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, απαιτείται σήμερα διαφάνεια.
Τι ακριβώς άλλαξε μεταξύ Οκτωβρίου 2025, όταν τα εμπλεκόμενα τμήματα δήλωναν έτοιμα για προσφορές, και Σεπτεμβρίου 2026;
Ποιο νέο δεδομένο καθιστά αναγκαία μία νέα μελέτη; Ποιο μέρος των προηγούμενων μελετών δεν επαρκεί; Πόσο χρόνο θα απαιτήσει η νέα διαδικασία; Και, κυρίως, ποιο είναι πλέον το πραγματικό χρονοδιάγραμμα προκήρυξης και κατασκευής;
Αυτά είναι ερωτήματα θεσμικής λογοδοσίας και αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης.
Διότι η συγκεκριμένη περίπτωση αναδεικνύει ένα ευρύτερο πρόβλημα στον τρόπο με τον οποίο το κράτος σχεδιάζει μεγάλα έργα υποδομής. Όταν ανάμεσα στην πρώτη πολεοδομική πρόβλεψη και στην κατασκευή μεσολαβούν δεκαετίες, είναι πολύ πιθανό μέχρι να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες οι ανάγκες πάνω στις οποίες στηρίχθηκε ο αρχικός σχεδιασμός να έχουν ήδη πολλαπλασιαστεί.
Αυτό ακριβώς συνέβη στη δυτική Πάφο.
Η Χλώρακα, η Λέμπα, η Κισσόνεργα και η Πέγεια δεν είναι σήμερα οι περιοχές που ήταν όταν ξεκίνησε ο σχεδιασμός. Η οικιστική ανάπτυξη, η τουριστική δραστηριότητα και ο κυκλοφοριακός φόρτος έχουν αλλάξει δραματικά. Ο σχεδιαζόμενος δρόμος των τεσσάρων λωρίδων, με πεζοδρόμια, ποδηλατικές υποδομές, κόμβους και οργανωμένο δευτερεύον δίκτυο, δεν αποτελεί πλέον έργο μελλοντικής ανάπτυξης. Αποτελεί υποδομή που καλείται να καλύψει ανάγκες που υπάρχουν ήδη.
Γι’ αυτό και η συζήτηση δεν μπορεί να επιστρέφει κάθε λίγα χρόνια στην αφετηρία.
Πέντε Προεδρίες είναι αρκετός πολιτικός χρόνος. Τρεις δεκαετίες πολεοδομικού σχεδιασμού είναι αρκετός διοικητικός χρόνος. Και οι πολίτες της Πάφου δικαιούνται πλέον κάτι περισσότερο από την επόμενη ανακοίνωση ότι «το έργο προωθείται».
Η σημερινή Κυβέρνηση έχει την ευκαιρία να είναι εκείνη που θα κλείσει αυτή τη μακρά εκκρεμότητα.
Με ένα δημόσιο, συγκεκριμένο και δεσμευτικό οδικό χάρτη, που να απαντά πότε ολοκληρώνεται κάθε εκκρεμότητα, πότε προκηρύσσεται το κατασκευαστικό έργο και πότε αρχίζουν οι εργασίες.
Γιατί μετά από πέντε Προεδρίες, το πραγματικό ερώτημα για την Πάφο δεν είναι πλέον αν ο δρόμος είναι αναγκαίος.
Είναι πόσες ακόμη κυβερνήσεις πρέπει να περάσουν για να κατασκευαστεί.
