Ανάμεσα σε δυο επετείους

0
60
του Χρήστου Χαλικιόπουλου
του Χρήστου Χαλικιόπουλου

Θέλεις να ποδηγετήσεις έναν λαό, να τον μετατρέψεις σε πειθήνιο όργανο, σε μια άμορφη μάζα πολιτών; Κόψε και ράψε την ιστορία του. Διαστρέβλωσέ την. Προσάρμοσέ την με τρόπο που να μετατρέπεται σε εργαλείο χειραγώγησης. Πολτοποίησε το συν-ανήκειν. Μετάτρεψέ το σε κάτι αφηρημένο και ασπόνδυλο. Ιδιαίτερα στρέβλωσε με κάθε τρόπο γεγονότα και εποχές όπου αυτός ο λαός, αποκτώντας συνείδηση του ρόλου του, ξεσηκώθηκε, κατά του πασά, του αποικιοκράτη, του εισβολέα.

Ανάδειξε την αρνητική πλευρά τέτοιων εποχών και γεγονότων. Έτσι κι αλλιώς το γνωρίζεις ήδη ότι δεν υπήρξε εξέγερση, επανάσταση, ένοπλος αγώνας, πουθενά στον κόσμο, που δεν είχε και αρνητική πλευρά, αθώα θύματά, μίση και πάθη, έκτροπα, ακόμη και θηριωδίες.

Πρόβαλε με κάθε τρόπο την απογοητευτική συνέχεια. Έτσι κι αλλιώς λίγο πολύ κανένας αγώνας καμία επανάσταση δεν κατάφερε να ξεφύγει από την ματαίωση των αρχικών στόχων. Αυτό σου δίνει την ευχέρεια να ισχυριστείς, για παράδειγμα, ότι οι αγροίκοι φουστανελάδες του 1821 με τα γουρουνοτσάρουχα, απελευθερώθηκαν χάρη στη μεγαλοψυχία των μεγάλων δυνάμεων και ότι ο αγώνας τους ήταν δευτερευούσης σημασίας. Μπορείς, επίσης, να αναφέρεσαι στους διάφορους εθνικούς μύθους που δημιουργήθηκαν κατόπιν και σε κάθε επέτειο να τους καταρρίπτεις με περισπούδαστο ύφος. Δύο πρόχειρα παραδείγματα είναι το κρυφό σχολειό και η ύψωση του λαβάρου της Επανάστασης στην Αγία Λαύρα. Δεν έχει σημασία αν οι ιστορικοί έχουν ήδη εδώ και πολλά χρόνια ασχοληθεί με τα ζητήματα αυτά και έχουν ξεκαθαρίσει που σταματά η αλήθεια και πού αρχίζει ο μύθος. Το ζητούμενο με την επαναφορά τέτοιων κλισέ θεμάτων είναι εντυπωσιασμός και το προοδευτιλίκι που δίπλα του μπορείς να κολλήσεις οποιαδήποτε αρλούμπα και να θεωρηθεί κι αυτή σωστή από τον απλό αναγνώστη.

Επέμεινε όσο μπορείς στα εναλλακτικά σενάρια. Εκείνα του «καλού παιδιού». Τι θα γινόταν αν ο λαός δεν άκουγε τους θερμοκέφαλους και καθόταν στ’ αβγά του; Σ’ αυτό το σημείο μπορείς να πλέξεις εγκώμια στη φρονιμάδα, αδιαφορώντας για το γεγονός ότι τα συμπεράσματα των υποθέσεων είναι και πάλι υποθέσεις. Εσύ παρουσίασε τα σαν σίγουρα. Φόρτωσέ τα όλα στους άμυαλους παππούδες που συσσώρευσαν με τα λάθη τους τόσα δεινά. Αποσιώπησε λεπτομέρειες και πράξεις, που δημιουργούν ιδεολογική ή κομματική ασυνέπεια με αυτό που προσπαθείς να προβάλεις σήμερα. Στο κάτω –κάτω, αν δεν σε παίρνει για κάτι τέτοιο, κάνε μια αυτοκριτική και ζήτα μια συγνώμη, βρε αδελφέ, δεν χάθηκε ο κόσμος. Κάπως έτσι, λοιπόν, διότι η Ιστορία είναι επικίνδυνο πράγμα. Κάνε την πιο λάιτ, πιο αδιάφορη, πιο «πολίτικαλ κορέκτ». Δεν είναι τυχαίο που ιδρύματα και ΜΚΟ ελεγχόμενες και χρηματοδοτούμενες από «χαϊδεμένα παιδιά» της Νέας Τάξης Πραγμάτων, τύπου Σόρος, βάλθηκαν σε κάποια φάση να βοηθήσουν στην επανεγγραφή της ιστορίας των Βαλκανίων και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Δεν είναι τυχαία τα γλωσσικά ολισθήματα όπως ο «συνωστισμός» στην καταστροφή της Σμύρνης. Δεν είναι τυχαίο, που κάποιοι προσπαθούν να παρουσιάσουν σαν εθνικιστικό παροξυσμό τους αγώνες του Κυπριακού Ελληνισμού για την Ένωση. Δεν είναι τυχαίο που κάποιοι κρίνουν με σημερινά κριτήρια έναν αγώνα που έγινε πριν έξι δεκαετίες, για να τον υποβιβάσουν στο επίπεδο μιας σοβινιστικής πράξης που δεν σκέφτηκε τα δικαιώματα της μειοψηφίας. Ο πιο εύκολος τρόπος για να διαστρεβλώσεις και να μειώσεις έναν αγώνα είναι να τον βγάλεις από το ιστορικό του πλαίσιο και έτσι καθώς θα αιωρείται στο ιστορικό κενό, να του κάνεις κριτική για οτιδήποτε μπορείς να φανταστείς. Ιδιαίτερα σε κάποιους κοσμοπολίτικους δήθεν διεθνιστικούς κύκλους, η κατάσταση έχει κυριολεχτικά ξεφύγει. Το μόνο που έμεινε να μας πουν είναι πως πρέπει να ντρεπόμαστε που σ’ αυτό το νησί, πριν μερικές δεκαετίες, κάποιοι αγωνίζονταν και θυσίαζαν ακόμη και τη ζωή τους για την Ένωση.

Κάπως έτσι λοιπόν στρεβλώνεται η ιστορία. Κάπως έτσι, ανάμεσα 25ης Μαρτίου και 1ης Απριλίου. Με όλα αυτά ασφαλώς δεν προσπαθούμε να πούμε ότι οι αγώνες των λαών πρέπει να είναι υπεράνω της ιστορικής ερμηνείας και της κριτικής σκέψης. Όμως, όταν αυτή η κριτική σκέψη μετατρέπεται σε πολιτική σκοπιμότητα προς εξυπηρέτηση διαφορετικών ζητουμένων από εκείνων της ιστορικής γνώσης, τότε υπάρχει πρόβλημα και μάλιστα σοβαρό.